Najwyższe władze Komunistycznej Partii Chin obradowały w Pekinie przez cztery dni za zamkniętymi drzwiami. Głównym tematem były ścisłe przywództwo i dyscyplina w szeregach partii. Xi Jinping zapowiada, że nie tylko utrzyma walkę z korupcją, lecz także będzie wymagał od urzędników na wszystkich szczeblach większej lojalności i aktywności.

Co przyjęto w Pekinie

Z komunikatu opublikowanego w czwartek wynika, że komitet przyjął rezolucję chwalącą kierownictwo partii, a zwłaszcza Xi Jinpinga. Doceniono jego odwagę polityczną i poczucie odpowiedzialności w zwalczaniu korupcji oraz osłabiania partyjnego zarządzania. W dokumencie podkreślono też potrzebę dalszego wzmacniania kompleksowego i surowego przywództwa partii.

Niedawno Xi mówił również o konieczności wykrywania i usuwania z systemu dwulicowych funkcjonariuszy. Przemówienie opublikował w połowie października partyjny magazyn „Qiushi”. Chodzi o osoby, które deklarują wierność centrali, a w praktyce sabotują jej polecenia i realizują własne, „indywidualistyczne” cele. Przywódca nazwał je oportunistami politycznymi. Skrytykował też urzędników udających „dobrych kolegów”, którzy powołują się na zgodę i harmonię, by uniknąć zaangażowania, gdy pojawiają się problemy.

Dylemat: kontrola czy inicjatywa

Kerry Brown, szef Lau China Institute w King’s College London, uważa, że Xi chce ograniczyć potencjalne źródła niestabilności. Powodem są napięcia międzynarodowe i problemy wewnętrzne Chin, w tym trudności gospodarcze. Zdaniem Browna kampania antykorupcyjna i nacisk na lojalność jeszcze się nasilą, bo partia obawia się rozbicia i chaosu, które widzi w wielu innych częściach świata.

Brown wskazuje jednak na dylemat. Jeśli od urzędników oczekuje się innowacji i odwagi w rozwiązywaniu problemów, kontrola partii może słabnąć, co mogłoby sprzyjać korupcji. Jeśli zaś kierownictwo postawi głównie na ścisłe przywództwo i zwiększy presję na niższe szczeble, grozi to zduszeniem inicjatywy, także poza samą partią, na przykład w wojsku. Partia jest według analityka bardzo niechętna ryzyku.

Chong Ja Ian, politolog z Narodowego Uniwersytetu Singapuru, zwraca uwagę, że urzędnicy i tak mają za Xi niewielkie pole do samodzielnych decyzji. Jego zdaniem pożądana „proaktywność” ogranicza się do wykonywania zadań, a nie do podejmowania decyzji. Nie ma mowy o tym, by urzędnicy myśleli na tyle samodzielnie, że zaczną kwestionować narzuconą agendę.

Kto po Xi?

Obserwatorzy przyglądają się też przyszłości 73-letniego przywódcy. Jego pozycja wydaje się niezagrożona. Bardzo prawdopodobne, że jesienią przyszłego roku partia potwierdzi go na stanowisku sekretarza generalnego, a może on zostać na nim do 2032 roku. Umożliwiły to zmiany z 2018 roku, które zniosły limity kadencji dla przywódców państwa i partii.

Obaj rozmówcy DW uważają, że kwestia sukcesji mocno wpływa na dążenie Xi do wewnętrznej stabilności. Brown przypomina, że przy okazji pytań o następcę partii zawsze grozi rozdrobnienie, a spekulacje już się pojawiają. Podsumowuje to krótko:

• „Nie może rządzić wiecznie” – ocenia Kerry Brown.

Chong Ja Ian wskazuje na drugą stronę problemu. Wczesne wskazanie następcy mogłoby podważyć władzę lidera, ale brak przygotowań grozi próżnią władzy i poważną niestabilnością.

Co to oznacza w praktyce

Decyzje chińskiego kierownictwa dotyczą przede wszystkim polityki wewnętrznej i nie mają bezpośredniego wpływu na codzienne życie w Polsce. Pośrednio warto jednak je śledzić. Chiny są ważnym partnerem handlowym Unii Europejskiej, a kierunek, w jakim idzie Pekin, wpływa na jego politykę gospodarczą i zagraniczną. Nacisk na centralną kontrolę i posłuszeństwo urzędników sugeruje, że w obliczu trudności gospodarczych władze stawiają na stabilność i jedność, a nie na luzowanie zasad. Dla firm i instytucji współpracujących z Chinami oznacza to raczej ciągłość obecnego kursu niż jego gwałtowne zmiany. Pozostaje to jednak ocena ogólna, bo szczegóły obrad nie zostały ujawnione.

Źródło: DW – „China leaders demand more loyalty and more initiative”